Kategorie:

Czym są nootropy?

Choć są nootropy, które działają mocniej i słabiej, to nie istnieje substancja najlepsza dla każdego. To, na jaki suplement się zdecydujemy powinno zależeć od efektów, jakich oczekujemy. Sprawdź czy nootropy są bezpieczne i jakie mają właściwości.

Co to są Nootropy?

Nootropy to wszelkie substancje poprawiające nasze zdolności umysłowe. Czasem zwane są też pigułkami geniuszu. Kluczowe dla zrozumienia istoty nootropów jest odróżnienie ich od leków oraz narkotyków. W przeciwieństwie do leków nootropy nie są podawane, by przeciwdziałać chorobie. Od narkotyków odróżnia je to, że nie zażywa się ich dla sprawienia sobie przyjemności, lecz w konkretnym, praktycznym celu. Wśród właściwości nootropów można wymienić, m.in.: poprawę:

  • pamięci
  • kreatywności
  • motywacji
  • nastroju

Stosowanie nootropów jako suplementów to stosunkowo kontrowersyjny temat. W takiej formie mają poprawiać funkcjonowanie organu, który nie szwankuje. Wiele osób uważa, że ich stosowanie np. na egzaminach daje ich użytkownikom niesprawiedliwą przewagę. 

Rodzaje nootropów

Obecnie znane są setki nootropów i nie wiadomo, w jaki dokładnie sposób działa większość z nich. Większość suplementów i leków o działaniu nootropowym można jednak podzielić na kilka spójnych kategorii. 

Stymulanty

Tę klasę nootropów zna każdy, kto próbował w życiu herbaty, gdyż zalicza się do nich kofeina. Choć stymulanty (inaczej – pobudzacze) działają szybko i wyraźnie, to ze względu na potencjał uzależniający są uznawane za najmniej bezpieczne z nootropów i większość z nich jest dostępna wyłącznie na receptę. Użytkownicy zauważają pobudzenie, poprawę szybkości wykonywanych działań oraz koncentracji, ale narzekają na m.in.: ograniczoną kreatywność i roztrzęsienie. Można wśród nich wymienić m.in.:

  • Kofeinę – najbardziej rozpowszechniony nootrop, obecny w herbacie, kawie czy yerba mate.
  • Nikotynę – nikotyna poprawia niektóre funkcje poznawcze, ale typowa droga jej podania (w formie papierosów) jest tak niezdrowa, że niweluje wszelkie zalety tej substancji.
  • Metylofenidat – używany w leczeniu ADHD, narkolepsji i hipersomnii (nadmiernej, patologicznej senności). W Polsce sprzedawany na receptę jako lek Concerta, a na świecie szerzej znany jako Ritalin. Jego działanie biologiczne jest podobne do silnych narkotyków takich jak kokaina i amfetamina. 
  • Modafinil – lek na receptę stosowany w leczeniu narkolepsji i innych zaburzeń uważności. W porównaniu do Metylofenidatu ma znacznie słabszy potencjał uzależniający. 
  • Amfetaminę – substancja o bardzo silnym działaniu kognitywnym i euforycznym. W przeszłości podawana, m.in.: pilotom wojskowym, obecnie w użytku prywatnym zakazana na całym świecie. W dawkach dużo niższych niż rekreacyjne, stanowi część składową leków na ADHD oraz inne deficyty poznawcze, tj.: Adderall. 

Racetamy – nootropy do nauki

Racetamy to grupa substancji wzmacniających zdolności poznawcze. Ich użytkownicy raportują zwiększoną zdolność uczenia się, pewność siebie, lepszą pamięć i zdolności językowe.  W przeciwieństwie do stymulantów działają jak suplementy – należy je brać przez dłuższy czas. Nie posiadają potencjału uzależniającego, a ich działanie z czasem słabnie. 

Mechanizm działania racetamów nie jest dobrze poznany. Przypuszcza się, że zwiększają ukrwienie mózgu, a także wpływają na neuroprzekaźniki acetylocholiny i glutaminy. Obecnie wobec braku zastosowań medycznych większość racetamów jest w Polsce zakazana, co stanowi wyjątek na tle rozwiniętego świata, gdzie są one dostępne na receptę lub nawet bez recepty.  

Choć te substancje nie są dobrze zbadane, to jak do tej pory nie wykazano żadnych poważnych skutków ubocznych. Przy ich używaniu zaleca się suplementację choliny, która jest w tym czasie nadmiernie zużywana przez mózg. Znane racetamy to:

  • Piracetam
  • Oxiracetam
  • Phenylpiracetam
  • Aniracetam
  • Pramiracetam
  • i wiele innych

Cholinergetyki

Cholinergetyki to substancje wpływające pozytywnie na układ cholinergiczny mózgu, który odpowiada m.in.: za pamięć i zdolność uczenia się. Leki z tej grupy podaje się głównie przy chorobach neurodegeneracyjnych mózgu, takich jak choroba Alzheimera. Na układ cholinergiczny można bezpiecznie wpłynąć choćby suplementując samą cholinę lub lecytyny, które występują w żółtkach jaj, soi i rybach. Leki wpływające na cholinę to, m.in.:

  • Cytoklina – działa prokognitywnie i neuroprotekcyjnie. Dostępna jako suplement.
  • Alfosceran choliny (Alpha – GPC) – prekursor choliny, stosowany w zaburzeniach pamięci i koncentracji. Dostępny jako suplement.

Naturalne nootropy

Nootropy występują również w licznych roślinach. W takiej formule są stosowane w medycynie tradycyjnej już od tysiącleci, co gwarantuje ich bezpieczeństwo. Wymienione zioła znajdziemy bez recepty w większości aptek. Do najpopularniejszych naturalnych nootropów zaliczają się:

  • Bacopa monnieri, zwana też Bakopą drobnolistną. Stosowana w Ajurwedzie na poprawę pamięci. Przypuszcza się, że działa przez stymulowanie rozrostu neuronów i połączeń pomiędzy nimi. Ma zapobiegać i opóźniać choroby neurodegeneracyjne. Polecany m.in.: w stanach depresyjnych. 
  • Miłorząb dwuklapowy. Szeroko znana roślina pochodząca z Chin, która jest stosowana dla poprawy pamięci i uwagi. Przy użyciu miłorzębu zalecana jest suplementacja witaminą B6.
  • Żeń-szeń. Najbardziej znany i najczęściej stosowany naturalny nootrop. Poprawia funkcje kognitywne, jak i jakość życia, szczególnie osób w wieku średnim i starszym.  Żeń-szeń i miłorząb zawiera m.in. opisany przez nas suplement Mind Booster.
  • Ashwagandha – tradycyjnie wykorzystywana przez medycynę indyjską w celu poprawy zdolności poznawczych oraz pobudzenia. Może być również stosowana na sen. 
  • Wąkrotka azjatycka (Centella asiatica). Gatunek rośliny pochodzący z Indii. Przypuszcza się, że działa prokognitywnie dzięki polepszeniu krążenia w mózgu.
  • Zielona herbata – zawiera kofeinę oraz L-Teaninie, dzięki czemu jest uważana za najpotężniejszy nootropowy napar z kofeiną. 

Inne nootropy

Wiele z substancji potencjalnie pozytywnie wpływających na umysł nie mieści się w żadnej z naszych kategorii. Zaliczają się do nich:

  • Kwasy Omega-3, które zawiera, m.in.: popularny olej rybny. Na temat ich faktycznej skuteczności pojawia się coraz więcej wątpliwości.
  • Witaminy: B6, B12, E, B9 – prawdopodobnie dobroczynny wpływ mają jedynie w sytuacji niedoboru.
  • L-Teanina – zawarta w herbacie zielonej substancja ograniczająca ‘trzęsący’ wpływ kofeiny i pomagająca zachować skupienie. Można ją kupić również jako suplement diety bez konieczności picia herbaty.
  • Fenibut – substancja, która prawdopodobnie na wiele osób działa prokognitywnie ze względu na swoje uspokajające działanie bez efektu otępienia. To nootrop zapewniający pewność siebie. Dzięki tym właściwościom jest stosowana na egzaminach czy rozmowach o pracę. 
  • Kreatyna – związek występujący naturalnie w mięsie. Najczęściej stosowana przez sportowców w celu przyspieszenia regeneracji i zwiększenia masy mięśniowej. Posiada również udowodnione działanie prokognitywne, szczególnie uwidaczniające się u osób z niedoborem kreatyny (np. u wegetarian).

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.